Spotlight

On the occasion of the Opening Academic Year 2021-2022 Evangelische Theologische Faculteit Leuven, 27 september 2021

Prof. Dr. A. (Jos) de Kock

Rector

In order to be someone, more and more people seem to need to elevate themselves above other people. They do this by distancing themselves from the other person and then to discredit that other person. This is a major problem of our time.

People put themselves in the spotlight and mark others as dark; discrediting others, putting them in the dark. This occurs in a variety of ways. Racism. Persecution of religious minorities. Terrorism. Sexism. Forms of cancel culture. Violence against the most vulnerable in our communities. A denigrating attitude toward those who do not meet our standard. Inhospitality towards the foreigner, the refugee. Polarization in politics, sometimes in education.

Putting themselves in the spotlight and obscuring the other. Fortunately, this does not always lead to armed conflicts that make the news. However, on a small scale, in the daily traffic between people it does have a great impact: distinguishing yourself sharply from the other and to despise or to devalue him or her. We must not underestimate the psychological, the spiritual and the emotional effects this has on people’s lives.

Speaking of darkness and light. To the believers in Ephesus, the apostle Paul says, “you were once darkness, but now you are light in the Lord. Live as children of light”.

There is nothing self-elevating about that. Followers of Christ do not light their own spotlight. God draws His followers into the light. Walking in the light, moreover, Scripture teaches, has nothing to do with discrediting others; putting them in darkness.

The other person does not have to lose himself or herself in dealing with a follower of Christ. His or her identity does not have to merge into the darkness; to disappear into the darkness. Walking in the light means embracing the other in the light of Christ.

The ETF Leuven is celebrating its 40th anniversary. For 40 years it has made a special contribution: deepening, strengthening and equipping the worldwide Protestant-evangelical movement on an academic level. This is a contribution to churches and Christian organizations in that worldwide evangelical movement and also a contribution to the field of theology and religious studies worldwide. And very specifically: a contribution to the academy and society in Flanders.

ETF Leuven does not want to do that as a light that puts others in the shade. It does so with a fundamental willingness to engage with other institutions and partners in this.

And on an existential level, ETF Leuven does its work from the confession that it can never elevate itself, but is dependent on God’s light, God’s blessing, in everything.

We also want to practice this together in our ETF community. Our ETF community wants to be a safe environment and an excellent training institute for living out unity in diversity. A training institute where no one needs to lose himself in dealing with others. A community where we can embrace each other in who we are before God, in His light.

In a time when more and more people seem to need to put themselves in the spotlight and mark others as dark, for a theological faculty like ours, rooted in Scripture, thís is more important than ever.

I wish that this festive academic year 2021-2022 will be a light, a bright year for all: colleagues, students, and institutions and individuals in our network.

We are pleased to welcome many new students again this academic year. These students join a community with a rich history of now 40 years of academic education and research. An impression of those 40 years and what ETF Leuven stands for to this day is given in our anniversary magazine distributed on this occasion tonight.

Academic education and growth are much needed for theologians who are called to lead in churches, Christian organizations, and in broader society. ETF Leuven’s pursuit of academic excellence helps one to think one step deeper, to see one step further, and to continue to critically examine one’s own position as a theologian. In this way, theology can be sustainable theology. Meaningful for our society, for science and for the development of our students.

With these opening words and with this anniversary magazine in hand, I mark with pride and with expectation the start of an extraordinary new academic year at ETF Leuven.

Spotlight

Bij de Opening Academiejaar 2021-2022 Evangelische Theologische Faculteit Leuven op 27 september 2021

Prof. dr. A. (Jos) de Kock

Rector

Om iets voor te stellen, lijken steeds meer mensen het nodig te hebben zich te verheffen boven andere mensen. Dit doen zij door zich te distantiëren van de ander en die ander vervolgens zwart te maken. Dat is een groot probleem van deze tijd.

Mensen zetten zichzelf in de spotlight en merken anderen aan als duister; maken de ander zwart. Dat gebeurt op verschillende manieren. Racisme; vervolging van religieuze minderheden; terreur; sexisme; vormen van cancel culture; geweld tegen de meest kwetsbaren in onze gemeenschappen; een denigrerende houding jegens hen die niet aan onze norm voldoen; ongastvrijheid jegens de vreemdeling, de vluchteling; polarisatie in de politiek, soms ook in het onderwijs.

Zichzelf in de spotlight zetten en de ander duister maken. Gelukkig leidt dat niet altijd tot gewapende conflicten die de journaals halen. Echter, in het klein, in het dagelijkse verkeer tussen mensen heeft het toch grote impact: jezelf scherp onderscheiden van de ander en hem of haar min of minder achten. Wij mogen de psychologische, de geestelijke en emotionele effecten hiervan op mensenlevens niet onderschatten.

Over duister en licht gesproken. Tegen de gelovigen in Efeze zegt de apostel Paulus: “U was voorheen duisternis, maar nu bent u licht in de Heere en wandel als kinderen van het licht.”

Daar is niets zelfverffends aan. Volgelingen van Christus ontsteken niet hun eigen spotlight. God trekt zijn volgelingen in het licht. Wandelen in het licht, zo leert de Schrift, heeft bovendien niets te maken met anderen zwart maken.

De ander hoeft zich niet te verliezen in de omgang met een volgeling van Christus. Zijn of haar identiteit hoeft niet op te gaan in het duister; te verdwijnen in het duister. Wandelen in het licht betekent de ander omarmen in het licht van Christus.

De ETF Leuven bestaat 40 jaar. Zij levert al 40 jaar een bijzondere bijdrage: de wereldwijde protestants-evangelische beweging verdiepen, versterken en toerusten op een academisch niveau. Dit is een bijdrage aan kerken en christelijke organisaties in die wereldwijde evangelische beweging en ook een bijdrage aan het veld van theologie en religiewetenschappen wereldwijd. En heel in het bijzonder: een bijdrage aan de academie en de samenleving in Vlaanderen.

De ETF Leuven wil dat niet doen als een licht dat anderen in de schaduw zet. Zij doet dat met een fundamentele bereidheid om daarin met andere instellingen en partners op te trekken.

En op een existentieel niveau doet ETF Leuven haar werk vanuit de belijdenis dat zij zichzelf nooit kan verheffen maar in alles afhankelijk is van Gods licht, van Gods zegen.

Dat samen optrekken willen wij ook oefenen in onze ETF gemeenschap. Onze ETF gemeenschap wil een veilige omgeving zijn en een uitgelezen oefenschool voor het uitleven van eenheid in diversiteit. Een oefenschool waar niemand zichzelf hoeft te verliezen in de omgang met anderen. Een gemeenschap waarin we elkaar voor Gods aangezicht, in Zijn licht, kunnen omarmen in wie we zijn.

In een tijd waarin steeds meer mensen het nodig lijken te hebben zichzelf in de spotlight te zetten en anderen als duister aan te merken, is d­­ít voor een theologische faculteit als de onze, geworteld in de Schrift, belangrijker dan ooit.

Ik wens dat dit feestelijke academiejaar 2021-2022 een licht jaar zal zijn voor iedereen: collega’s, studenten, en instellingen en personen uit ons netwerk.

We zijn verheugd dit academiejaar opnieuw veel nieuwe studenten te begroeten. Deze studenten voegen zich in een gemeenschap met een rijke historie van inmiddels 40 jaar academisch onderwijs en onderzoek. Een indruk van die 40 jaar en waar de ETF Leuven tot op de dag van vandaag voor staat wordt gegeven in ons jubileummagazaine dat bij deze gelegenheid wordt verspreid.

Een academische toerusting en ontplooiing is broodnodig voor theologen die geroepen zijn leiding te geven in kerken, christelijke organisaties en in de breedte van de samenleving. Het streven van ETF Leuven naar academische excellentie helpt een spade dieper te denken, een stap verder te zien en je eigen positie als theoloog kritisch tegen het licht te blijven houden. Op die wijze kan theologie duurzame theologie zijn. Betekenisvol voor onze samenleving, voor de wetenschap en voor de ontwikkeling van onze studenten. Met deze openingswoorden en met dit jubileummagazine in de hand markeer ik met trots en met verwachting de start van een bijzonder nieuw academiejaar aan de ETF Leuven.

Vaccinaties wissen impact van coronajaar op jongeren niet uit.

Deze tekst verscheen als opiniebijdrage in het Nederlands Dagblad van 21 juni 2021.

Eerder deze week bracht VRT Nieuws naar buiten dat vooral vijfdejaars in het Vlaamse middelbaar onderwijs het voorbije coronaschooljaar als erg zwaar hebben ervaren. Dit blijkt uit een scholierenonderzoek dat werd uitgevoerd door De Vlaamse Scholierenkoepel (VSK). De scholieren geven bijvoorbeeld aan dat de coronatijd negatieve impact gehad heeft op het maken van vrienden en op de leerresultaten.

Er verschenen in het afgelopoen jaar meer van dit soort berichten over de impact van de coronapandemie op het welzijn van jonge mensen. Inmiddels opent onze samenleving zich in een hoog tempo, niet in de laatste plaats door de vaccinatiecampagne. De positiviteit onder de mensen neemt toe. Maar met het zetten van vaccinaties wis je de impact van de coronatijd op jongeren niet uit. Die impact vraagt blijvende aandacht in het onderwijs, in het godsdienstonderwijs in het bijzonder. En in het kerkelijk jeugdwerk. Daarbij gaat het om vier kernwoorden: eenzaamheid, angst, isolement en levensbeschouwing.

Eenzaamheid

Er zijn jongeren die eenzaamheid hebben ervaren of gevoelens van eenzaamheid hebben ontwikkeld. Sociale contacten zijn voor een lange periode tot een minimum  teruggebracht. Jongeren hebben minder kansen gehad om met vrienden af te spreken. Om hun eigen klasgenoten te ontmoeten. Om familie te zien. Sporttrainingen werden in de agenda doorgestreept. Nu deze sociale contacten allemaal weer mogelijk worden is niet gezegd dat gevoelens van eenzaamheid weg zijn. Samen zijn staat niet meteen gelijk aan niet eenzaam zijn. Er moet zorg zijn om jongeren die moeilijk weer aanhaken. En ruimte om met gevoelens van eenzaamheid voor de dag te komen.

Angst

Er zijn jongeren die angst hebben gekend of gevoelens van angst hebben ontwikkeld. Doordat zij van dichtbij ziekte en overlijdens hebben meegemaakt. Of doordat de nabijheid van mensen voor een lange periode geassocieerd is met gevaar. Ook op het oog zoiets eenvoudigs als het dragen van mondmaskers kan onzekerheid of zelfs angst in de hand werken: niet weten wat je aan een ander hebt omdat een belangrijk deel van de lichaamstaal aan het gezicht is onttrokken. Nu de mondmaskers meer en meer af mogen is het zaak om aandacht te hebben voor gevoelens van angst. Er moet ruimte zijn om hier woorden aan te geven. Evenals ruimte om je opnieuw vrij te uiten, met woorden, creatief of in sport en spel. Samen lachen en werken aan onderling vertrouwen in de groep is daarbij essentieel.

Isolement

Er zijn jongeren die in een isolement zijn geraakt. Gevoelens van eenzaamheid en angst kunnen ertoe leiden dat je enkel nog in jezelf zit rond te malen. Dar je een voortdurend gesprek met jezelf voert. Voor een gezonde ontwikkeling hebben jongeren meer gesprekspartners dan zichzelf nodig. Een jongere is gediend met mensen om zich heen voor wie zij of hij betekenis heeft. Er zijn jongeren voor wie de balans tussen met jezelf bezig zijn en met anderen bezig zijn is zoek geraakt. Deze jongeren zijn gediend met een netwerk, een gemeenschap, een omgeving waarmee zij zich innerlijk weer kunnen verbinden. Waaraan zij actief een bijdrage kunnen leveren met wie zij zijn en met wat zij aan capaciteiten in huis hebben.

Levensbeschouwing

De coronatijd heeft niet alleen impact gehad op gevoelens en ervaringen, op de fysieke gesteldheid en sociale netwerken van jongeren. Het heeft ook een impact op hoe jongeren de wereld en het leven zien en hun eigen plek daarin. Jongeren hebben gedurende de coronatijfd gedachten ontwikkeld over de waarde van het leven en de ontwrichtende kracht van ziekte. Zij hebben kennisgemaakt met ethische vragen, hebben ‘in het groot’ wereldleiders zien opereren en zijn ‘in het klein’ geconfronteerd met opvattingen en gedrag van ouders, vrienden en andere voorbeeldfiguren. Dit alles heeft bij jongeren het denken over het leven gekleurd. Deze levensbeschouwelijke ontwikkeling van jongeren stopt niet bij het voltooien van de vaccinatiecampagne. Deze is gediend met een vervolg. Jongeren verdienen voldoende ruimte om met hun gedachten voor de dag te komen. Om stevige gedachten te laten bevragen, ontluikende gedachten te laten ontwikkelen en de grote en kleine vragen van het leven te mogen stellen.

Op het oog stond het leven een jaar lang stil. Maar dat is schijn. De ontwikkeling van jongeren stond in het afgelopen coronajaar zeker niet stil. En dat zal te merken zijn in de tijd die komt. Het onderwijs doet er goed aan om alert te zijn op signalen van eenzaamheid, angst en isolement. En er zal, zondermeer in het godsdienstonderwijs, voldoende ruimte gegeven moeten worden aan het levensbeschouwelijke gesprek met jongeren. En voor kerkelijk jeugdwerk geldt hetzelfde. Dat is bovendien bij uitstek de plek waar ervarignen van eenzaamheid, angst en isolement op een betekenisvolle manier in gesprek gebracht kunnen worden met en in een levende geloofsgemeenschap.

Prof. Dr. Jos de Kock. Godsdienstpedagoog en Hoogleraar Praktische Theologie, Evangelische Theologische Faculteit, Leuven.

Leidinggeven in een tijd van corona: een persoonlijke reflectie op het afgelopen jaar vanuit een normatief perspectief.

Op 25/26 februari 2021 vond een online expert meeting plaats met als thema: “International Knowledge Transfer in Religious Education & Religious Educational Leadership”. Ik was gevraagd om een bijdrage te leveren vanuit de volgende vraagstelling: Hoe geef je leiding aan een theologische faculteit ten tijde van de corona pandemie, bezien vanuit een normatief perspectief?

Hieronder kun je de uitgebreidere tekst van mijn bijdrage downloaden en lezen die tijdens de expert meeting werd bediscussieerd. Ik reflecteer daarin vanuit een persoonlijk perspectief als rector van de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven in het afgelopen jaar: een jaar dat werd gestempeld door de coronapandemie en mij uitdaagde in het innemen van en het wegen van persoonlijke, professionele en theologische normatieve posities.

De bijdrage biedt een hoogst persoonlijke reflectie op de vraag naar leidinggeven in een tijd van corona, specifiek vanuit een normatief perspectief. Het moet zeker niet gelezen worden als de enige, de beste, of zelfs maar een goede benadering. Deze bijdrage wil een uitnodiging zijn aan gesprekspartners om na te denken over eigen praktijken van leidinggeven en normatieve discoursen die daarin een rol spelen.

Download hier de bijdrage “Leadership in Theological Education in Times of Corona

Theologie temidden van kwetsbaarheid en onrecht

 

Bij de Opening Academiejaar 2020-2021 Evangelische Theologische Faculteit Leuven op 21 september 2020

Prof. Dr. A. (Jos) de Kock

Rector.

De Evangelische Theologische Faculteit Leuven vangt vandaag haar werk aan in een nieuw academiejaar. Wij zien er naar uit, wij hebben er veel zin in. Tegelijkertijd voelen we de moeheid nog zitten van een intensieve tweede helft van het vorige academiejaar. Intensief, vanwege de vele aanpassingen die we van elkaar hebben gevraagd als gevolg van alle coronamaatregelen. Wij zijn bijzonder blij dat we vanaf vandaag vrijwel al ons onderwijs weer fysiek hier in ons gebouw van de ETF Leuven kunnen laten doorgaan. En mochten verstrengde maatregelen daarom vragen, staan we klaar om ons onderwijs daarop aan te passen.

Wij voelen de moeheid nog zitten. Niet alleen wij, ook vele andere onderwijsinstellingen zullen dit jaar op zoek gaan naar momenten van even bijkomen; de rust willen herwinnen. Maar als we dat doen moeten we de ogen niet sluiten voor de moeheid van anderen. Ik hecht eraan vanaf deze plek en op dit moment twee ‘anderen’ onder de aandacht te brengen.

Om te beginnen: de ‘ander’ die het kind is in onze eigen samenleving. De covid-19 pandemie heeft geleid tot vele zieken, veelal onder de kwetsbaarsten in onze samenleving; grote aantallen mensen zijn overleden als gevolg van het virus. Coronamaatregelen die ons moeten beschermen hebben echter ook geleid tot moeheid onder jonge mensen in onze samenleving. Wat werd kinderen en tieners allemaal wel niet afgenomen in de afgelopen maanden: structuur op school, gezelligheid in de ontmoeting met vrienden, sporttrainingen- en wedstrijden, gezonde afstand tot ouders, verjaardagsfeestjes, uitstapjes. De spanning, de saaiheid, de onzekerheid, de onberekenbaarheid: vermoeid werden zij er van. En in het ergste geval was het niet veilig meer, waar het wel veilig zou moeten zijn. Samen met ouders staan onderwijsinstellingen vandaag voor de grote uitdaging om er weer “te zijn” voor kinderen, voor tieners, voor jongeren.  Ik wens onze samenleving een jaar toe waarbij kinderen en jongeren de ruimte en de veiligheid weer ervaren om er te zijn, om ‘er uit’ te zijn.

En dan: De ‘ander’ die het kind is op de vlucht. Een kind met een bestaan van niks in een vluchtelingenkamp. En dan: een grote brand. Tijdens het vluchten, weer op de vlucht. Je leven niet zeker, door een onveilig land, en weer niet zeker door het vuur. En dan aan het einde van een lange dag: vermoeid gaan slapen. Op de harde, kille grond. In het ergste geval zonder eten. Wat is dit kind allemaal al niet afgenomen? Als het zijn ogen opent: wat is er dan nog om naar te kijken? Wat is er dan nog om naar uit te kijken? Waar kan het op terugkijken?

De ETF Leuven is een academische instelling voor theologisch onderwijs en onderzoek. Wat is de betekenis van zo’n instelling in de wereld van vandaag? Een global village die vermoeid gebukt gaat onder een covid-19 pandemie; een wereld die gebukt gaat onder onrecht die kinderen maakt tot vluchtelingen die hun bestaan niet zeker zijn. Waar is een theologische opleiding dan goed voor? Met de ogen kijken naar die twee ‘anderen’ roept wezenlijke bestaansvragen wakker.

Wij zijn niet in de eerste plaats een gemeenschap van theologen, academici, docenten en studenten. Wij zijn in de eerste plaats een gemeenschap van mensen. En als mensen voor Gods aangezicht zijn we geroepen om het goede te doen. Wij moeten elkaar voldoende ruimte geven om de kwetsbaren te kunnen dienen: de jonge mensen dichtbij ons die zoeken naar rust en veiligheid én de kinderen verder weg die in hun vlucht op de vlucht zijn. Onze ogen moeten daarvoor open blijven en onze handen beschikbaar.

En zo, met de ogen open naar de ander en dienend aanwezig, zijn wij ook theoloog. En wat is dan de betekenis van theologen in de wereld van vandaag? Wij willen zoeken naar wijsheid. In het bijbelboek Spreuken wordt duidelijk dat aan wijsheid de eerbiedige gehoorzaamheid aan God ten grondslag ligt. En in datzelfde bijbelboek lezen we dat dat een zoektocht is. De wijsheid moet gezocht worden als zilver, als verborgen schatten. Theologen zijn ook zoekers. Zij zoeken wijsheid in het luisteren naar de Schrift en in het handelend aanwezig zijn in de dagelijkse werkelijkheid. Tastend naar wijsheid in een pendel van luisteren en kijken, horen en handelen. Theologie mag en moet ook gaan over de vraag: wat is wijsheid bij de aanblik van vemoeide kinderen in de knel, bij de aanblik van kinderen op de vlucht? 

Wij voelen de moeheid soms zitten. Daar moeten we de ogen niet voor sluiten. Maar we sluiten ook de ogen niet voor de ander. We beseffen dan dat we bevoorrecht, gezegend zijn om in deze tijd theologische faculteit te kunnen zijn. Daarom ben ik verheugd en dankbaar om dit nieuwe academiejaar te beginnen. En ik roep ons allen op om elke dag opnieuw in de ogen van de ‘ander’ te kijken. Om om te zien naar wat kwetsbaar is. Om metterdaad te dienen. En van daaruit als theologen te blijven zoeken naar wijsheid.

Juist nu theologie?

Onderstaande bijdrage verscheen in het Nederlands Dagblad van 18 april 2020

Deze corona tijd lijkt voor veel kerken een “juist nu” tijd te moeten zijn: “Juist nu moeten we er als kerk voor kwetsbare mensen zijn”, “juist nu moeten we onze boodschap van hoop laten klinken”. Er is wel een enkel praktisch probleem dat om een oplossing vraagt. Hoe maak je werkelijk contact met mensen als je door thuisisolatie onbereikbaar voor elkaar bent? 

Theologen volgen met meer dan gemiddelde belangstelling de wijze waarop kerken omgaan met de uitdagingen die de corona crisis met zich meebrengt. Tegelijkertijd worden zij zelf ook geconfronteerd met vragen die de crisis aan hun eigen vakgebied stelt. Dat geldt ook voor mij. Het is nog maar een half jaar geleden dat ik bij gelegenheid van de Opening Academisch Jaar aan de ETF Leuven als praktisch theoloog en godsdienstpedagoog het belang uiteenzette van ontmoetingsleren. Ontmoetingsleren, zo betoogde ik, is theologisch en pedagogisch van belang voor (a) de theologische faculteit (b) de praktische theologie (c) levensbeschouwelijk onderwijs en (d) kerkelijk jeugdwerk. Als je bedenkt dat ik daarbij natuurlijk ook de fysieke ontmoeting op het oog had, dan zie je meteen dat door de coronacrisis die gedachte op alle vier onderdelen wordt uitgedaagd.

Bijvoorbeeld: Waar blijf je, als praktisch theoloog, als je door de huidige omstandigheden nauwelijks meer empirisch onderzoek kan verrichten? Tenminste, als je werkelijk ter plekke je oren en ogen de kost wil geven? Nu ja, genoeg vragen voor mij. En me dunkt, genoeg vragen die op elke andere collega theoloog af zullen komen in deze corona tijd. En net als bij kerken bespeur ik onder ons theologen soms ook een “juist nu” gevoel. “Juist nu kunnen we als theologen relevant zijn want iedereen zoekt nu, overmand door onzekerheid, naar houvast”. “Juist nu kunnen we de vraag naar God weer op een frisse manier op de agenda zetten: waar is Hij in deze coronacrisis?”. Allemaal “juist nu” issues die theologen uitdagen. Uitdagen om te doordenken en soms uitdagen om zich erover uit te spreken. En bij de een blijkt het pad van doordenken naar uitspreken korter dan bij de ander.

Theologen doordenken al veel langer dan vandaag vragen ten aanzien van God en het leven, inclusief crises in het leven. Voor het doordenken van deze vragen en het zoeken van (voorlopige) antwoorden is vaak een lang pad bewandeld. Omdat het tijd vraagt en een bescheiden houdinig. De werkelijkheid is complex en wie zou willen beweren dat dat niet geldt voor onderwerpen als God, onzekerheid in het leven en lockdowns? Academici en ook theologen dienen daarom bescheiden, ja zelfs aarzelend te zijn. Bescheiden en aarzelend, want zoekend en tastend. En precies zo kunnen theologen dienstbaar zijn aan kerk en samenleving.

Bij gelegenheid van diezelfde Opening Academisch Jaar een half jaar geleden pleitte ik daarom voor een academie die de neiging tot een quick fix analyse tegengaat en ruimte schept voor werkelijk goed observeren en luisteren en fundamentele aarzeling. Ook dat pleidooi wordt in deze tijd uitgedaagd: houd ik het als theoloog vol om in een ontvangende houding te blijven: wat zie ik, wat hoor ik, wat ruik ik, wat zeggen mensen, wat zie ik van de kerk, wat bespeur ik van God? Welke andere dan mijn eigen perspectieven zijn er en wat hebben die mij te zeggen? Laat ik die toe? 

Deze corona tijd is inderdaad een “juist nu” tijd. Maar dan wel zo: Juist nu komt het erop aan te ontvangen, te overdenken, te wegen, de blikrichting te verruimen, het oordeel uit te stellen. Juist nu is het een tijd van veel dingen niet te weten en je daarin te verwonderen. Een theologische faculteit en een theologische opleiding biedt hier ruimte aan. Niet juist nu, maar altijd. En nu misschien met beperkte middelen, dat dan weer wel. Aarzelend, bescheiden en ruimte en tijd biedend om te overwegen en te heroverwegen. Om niet alleen “juist nu” maar duurzaam van dienst te zijn voor kerk en samenleving. En ook kerken doen er goed aan om temidden van hernieuwd relevantiebesef en het vele regelwerk in zekere zin bescheiden te blijven: door zorgvuldig waar te nemen, te luisteren en veel dingen even niet te weten.

Prof. Dr. Jos de Kock, hoogleraar Praktische Theologie aan en Rector van de Evangelische Theologische Faculteit, Leuven.

 

Het lastige is niet de ander, dat ben jezelf.

In het Verus magazine “Op Adem” doe ik een boekje open over, hoe zal ik het zeggen, “wat mij beweegt”. Het artikel verscheen in de serie “De diepte in met…”. Nu ja, het is inderdaad een tekst geworden die goed is voor nadere psychologische en theologische reflectie. Ik zie de casestudies wel verschijnen :). Lees het hele artikel hier.

Tekst is van Bert van der Kruk. Foto’s zijn gemaakt door Tom van Limpt.

 

Blijf investeren in theologie

Onderstaande bijdrage werd gepubliceerd in het Reformatorisch Dagblad van 28 februari 2020.

 

Kerk én samenleving hebben goede theologen nodig. Investeer daarom in goede theologische opleidingen. Theologen kunnen dan op een geloofwaardige manier verbinden tussen christelijke bronnen en het leven van hier en nu.

Als ik dit schrijf verblijf ik in Osijek, in Kroatië. Daar mag ik een openingslezing verzorgen bij de conferentie van de Central and Eastern European Association for Mission Studies. Het thema dit jaar is: de missie van de kerk in relatie tot de levens van jonge mensen. Diverse missiologisch geïnteresseerde theologen en mensen uit het kader van diverse kerken en geloofsgemeenschappen in Centraal- en Oost-Europa zijn deze week bij elkaar. Allemaal professionals die proberen lokale kerkpraktijken zo vorm te geven, dat zij dienstbaar zijn aan de levens van een nieuwe generatie. Behalve een grote dosis energie, creativiteit en doorzettingsvermogen vraagt dat werk om een goede dosis theologische bekwaamheid. Als kerken willen investeren in jongeren moeten kerken ook investeren in theologie.

Theologie gaat over de grote vragen van het leven en hoe de christelijke traditie daarop antwoorden formuleert. Die antwoorden kunnen gezocht worden in diverse christelijke bronnen die door de eeuwen heen het licht hebben gezien. Maar theologie helpt die antwoorden ook te zoeken door goed te kijken naar geloofspraktijken in het hier en nu, en door bijvoorbeeld met jonge mensen samen te reflecteren over God en geloof in het leven van alledag. Dat is een bijzondere uitdaging in contexten waarin het kerkzijn een marginaal verschijnsel is of is geworden. Het dienen van kerkpraktijken vraagt hoe dan ook om mensen die op een geloofwaardige manier die verbindingen tussen christelijke bronnen en het leven van hier en nu helpen maken.

Pioniersplek
Daarom heeft de kerk theologen nodig die een goede opleiding hebben gehad. Mensen die met plezier leiding willen geven aan een geloofsgemeenschap of deze opnieuw willen vormgeven. Als theoloog help je mensen de wereld, de ander, zichzelf en God beter te begrijpen. Die geloofsgemeenschap kan een krimpende of zelfs verdwijnende kerk of een net ontstane pioniersplek zijn. Ze kan een migrantenkerk zijn of een kleine leefgemeenschap. In alle gevallen is investeren in theologie nodig.
Niet alleen in kerken zijn theologen met een goede opleiding nodig. Dat geldt ook voor andere sectoren, bijvoorbeeld het onderwijs.

Afgelopen november bezocht ik de jaarlijkse conferentie van de Noord-Amerikaanse Religious Education Association in Toronto. Het centrale thema was: hoe ondersteunen we in het onderwijs de levensbeschouwelijke ontwikkeling van een jonge generatie, te midden van een pluriformiteit aan levensbeschouwelijke stemmen in de samenleving. Voor christelijk geïnspireerd onderwijs geldt dat de begeleiding van de godsdienstige ontwikkeling van jonge mensen geholpen is met theologische bekwaamheid in combinatie met voldoende kennis van andere levensbeschouwelijke stromingen.

Wirwar van stemmen
Die combinatie van theologische bekwaamheid als het gaat om de eigen geloofstraditie met voldoende inzicht in andere levensbeschouwelijke stromingen is cruciaal voor theologen die verantwoordelijkheid willen nemen. Ook in kerken die jongeren willen dienen. De wirwar van verschillende levensbeschouwelijke stemmen is kenmerkend voor de omgeving waarin jonge mensen vandaag de dag opgroeien. Existentiële vragen over God en geloof moeten ook daarmee in verband gebracht worden, willen geloofsgemeenschappen plekken zijn waar jongeren gediend worden.

Een theologische vorming dient niet alleen de christelijke of kerkelijke praktijk. Ik ben ervan overtuigd dat ook de samenleving op vele plekken gediend is met theologen die in staat zijn om, vanuit een academische houding, vanuit een gelovige en hoopvolle basis en tegelijktertijd met een enorme gevoeligheid voor de spiritualiteit en zingevingsprocessen van mensen, een bijdrage te leveren aan het samenleven van mensen. Investeren in theologie betekent in dat opzicht ook een investering in het goede (samen)leven van alledag, ook van jonge mensen.

De ontmoetingen die ik kortgeleden had in Toronto, in de Canadese provincie Ontario, en die ik deze week heb in Osijek, leren mij één ding: we moeten blijven investeren in theologie. Dat verdienen nieuwe generaties jongeren die opgroeien in kerken en geloofsgemeenschappen: in Noord-Amerika, in Centraal- en Oost-Europa, in België en Nederland en waar dan ook. Investeren betekent zorgdragen voor kwalitatief goede theologische opleidingen, waar theologen worden gevormd die serieuze gesprekspartners zijn in kerk en samenleving. En die voorgangers en inwijders kunnen zijn voor een nieuwe generatie.
Investeren in theologie betekent natuurlijk ook theologie gaan studeren. Zij die dit overwegen, verdienen alle aanmoediging. Het is de investering meer dan waard.

De auteur is hoogleraar praktische theologie en rector van de Evangelische Theologische Faculteit, die is gevestigd in Leuven.

In gesprek n.a.v. “Wait a Minute in Stressful Times”

Afgelopen april werd duidelijk dat ik mijn loopbaan zou vervolgen in Leuven. Sinds september ben ik daar gestart als rector en hoogleraar praktische theologie aan de Evangelische Theologische Faculteit.

Er is heel veel gebeurd tussen april en nu. Noem het een ‘transitie’; maar wel een hele mooie transitie. Het meest bijzondere moment was toch wel de opening van het academisch jaar eind september waar ik mijn inaugurele rede heb uitgesproken: Wait a minute in stressful times – a practical theological account of learning in encounter.

In deze rede verkende ik het concept van leren in ontmoeting, alsook de betekenis ervan als leidraad voor de praktijk van levensbeschouwelijk onderwijs, kerkelijk kinder- en jeugdwerk, en voor het beoefenen van (praktische) theologie.

Inmiddels ben ik hard aan de slag met de uitwerking van wat ik in die rede op de agenda heb gezet. Mocht je geïnteresseerd zijn in de uitgebreide tekst: stuur mij een email (jos.dekock@etf.edu) en ik bezorg je een pdf. Wie weet leidt dat dan weer tot nieuwe of hernieuwde ontmoetingen waarin we van gedachten kunnen wisselen met elkaar. Heel graag!

 

Opvoeddebat: Weet je dat je een prinsje bent?

Op donderdag 4 oktober om 20.00 uur organiseert De Nieuwe Koers in de Janskerk in Utrecht een debat over opvoeding en geloof. Het debat is een vervolg op het themanummer van De Nieuwe Koers over dit onderwerp dat begin dit jaar verscheen. Daarin vertelden verschillende experts dat christelijke opvoeders steeds meer het seculiere ideaal van een succesvol en pijnloos leven volgen.

Wat betekent dat voor de weerbaarheid van jongeren vandaag? Voor hun geloof? Hun godsbeeld? Op 4 oktober zullen betrokkenen uit onderwijs, opvoeding, kerk en politiek de degens kruisen in een opvoeddebat.

Onder meer Jos de Kock (ETF Leuven), Joël Voordewind (ChristenUnie), Harmen van Wijnen (CHE), Janneke Burger (Jente magazine), Ron van der Spoel (Passie voor Preken) en Els van Dijk (Evangelische Hogeschool) staan op het podium. Cabaretier Tim van Wijngaarden zorgt voor wat lucht en de broodnodige relativering, Tijs van den Brink heeft de leiding in handen.

Het debat wordt georganiseerd door De Nieuwe Koers in samenwerking met JOP (PKN), de CHE en de Evangelische Hogeschool. Het debat wordt mede mogelijk gemaakt door de JIP Foundation.